De Bernina Express

12 juni 2025. De Bernina express

Vandaag gaat een lang gekoesterde wens van mij in vervulling. Ik ga met de Bernina Express van Chur naar Livigno in Italië. Die treinrit is een keer op de televisie geweest in het programma “de meest gevaarlijke treinreizen ter wereld”. Maar ik heb een heilig vertrouwen in de Zwitsers dus dat durf ik dan wel. Bovendien staat de treinreis op de Unesco Werelderfgoedlijst, en daar ik toch van de zomer deze lijst probeer af te werken, kan ik weer wat wegstrepen.

Mijn zoon had de reservering gemaakt en ik had gisteren, zoals ik al schreef, mijn ticket opgehaald. De trein zou om 8.17 uur vertrekken en dat betekende vroeg opstaan. Om kwart voor zes stond ik naast mijn bed. Mijn dochter zou me stapelgek verklaren maar ik ben liever te vroeg op het station dan te laat. Ik had natuurlijk best pas om acht uur op het station kunnen zijn, maar ik loop niet zo hard. Ik was om even over half acht op het station. Ik kocht twee broodjes kaas, water en een banaan voor onderweg,

De trein stond er al en ik mocht instappen, wagon 10, plaats 41. Ik keek bedenkelijk naar die hoge treden met dat lage perron. Hoe kwam ik in ’s hemelsnaam in die trein? Gelukkig stak iemand de helpende hand uit en was moeders in de trein. Ik kwam te zitten naast een man uit Denemarken. Dat was trouwens ook de man die mij geholpen had.

De dienst wordt uitgevoerd door treinen van de Rhätische Bahn. De oprichting van de Rhätische Bahn had een Nederlands tintje. Ene Willem Jan Holsboer, wiens vrouw in een sanatorium in Zwitsreland was opgenomen, had in 1888 de Schmallspurbahn Landquart-Davos opgericht. Deze naam veranderde in 1895 in Rhätische Bahn. Rhätisch verwijs naar het kanton Rätien, dat nu Graubünden heet. In de Romeinse tijd woonden de “Raeti” hier. De Rhätische Bahn is een “private onderneming” en exploiteert de spoorwegen in Graubünden. De meeste maatschappijen zijn echter geheel of gedeeltelijk in handen van de overheid. Onder de Rhätische Bahn vallen ook enkele toeristentreinen onder, zoals de Bernina Express en de Glacier Express.

Omdat er in het traject veel stijgingen zitten wordt gebruik gemaakt van smalspoor. Door tevens gebruik te maken van keertunnels en keerlussen, is een tandrad niet nodig.

Het eerste deel van de reis hadden de Deen en ik niemand tegenover ons zitten. Ik reed met de trein mee en ik zat aan het raam. Onderweg kregen we jammer genoeg toch mensen tegenover ons zitten. En ik ben niet slank, maar deze mensen waren uitgesproken heel dik. Ze pasten samen niet op het bankje en daarom ging een van hun er maar dwars op zitten, met de benen op het gangpad. En de ander ging heel breed met zijn benen tegenover ons zitten. Ik kon niet eens meer bij mijn tas of mijn voeten verzetten. Ze zouden gaan klagen dat de stoeltjes te smal waren! Ze vonden het niet eerlijk want de eerste klas was haast helemaal leeg! Ik heb nog even naar mij gekeken maar ik paste echt wel op het stoeltje.

Ik ga niet de hele route beschrijven, of meer wat ik allemaal gezien heb, anders ben ik morgen nog bezig. De trein rijdt via Thusis, Filisur en Pontresina naar Tirano in Italië. Daarbij passeert hij een paar hoogtepunten. Eerst passeerden we het Solisviaduct over de rivier de Albula. De Albula Express is trouwens ook een trein van de Rhätische Bahn, Dit viaduct is het op een na hoogste in Zwitserland en ligt tussen Thusis en Tiefencastel, dus nogal aan het begin van onze reis. Het is gebouwd in 1902 en is 164 meter lang. De maximale hoogte boven de rivier is 89 meter.

Vlak voor Filisur duikt het zogenaamde Landwasserviaduct op. In het promotiefilmpje van het Songfestival staat Claude in een trein voor dit viaduct, maar dat zullen jullie wel niet gezien hebben. Het viaduct is vanuit de trein goed te zien, omdat de trein hier een bocht van 45 graden maakt over een straal van 100 meter. Na het viaduct verdwijnt de trein meteen in een tunnel. Dit viaduct is 65 meter hoog en 136 meter lang. Hij steunt op vijf pijlers. De bogen hebben een breedte van 20 meter.

We passeerden weer verschillende keertunnels en als je boven of beneden je kijkt zie je het spoor waar je een paar minuten later overheen rijdt. Met de keertunnels wordt wel een hoogte van 40 meter op een plaats overwonnen. We kwamen nu echt wel een beetje in de hogere bergen terecht met besneeuwde toppen. Onderweg lag ons ons ook nog wat sneeuw. Schitterend was onderweg het uitzicht op de Morteratsch gletscher, vlak voor het Bernina massief, waar de trein zijn naam aan te danken heeft.

We bereikten Pontresina op 1805 meter, een bekende wintersportplaats met zijn cabines en liften. We reden over talloze bruggen, zagen vele watervallen en genoten. We reden zelfs nog langs het oudste traditionele houten stationnetje langs de lijn. Een er waren veel meertjes boven. Het Lago Bianco is een kunstmatig meer, dat begin 19^de eeuw door stuwdammen gevormd werd. Je hebt ook nog het Lago Nero of zwarte meer. Tussen beide meren loopt de waterscheiding: aan de ene kant gaat het water naar de Adriatische zee, aan de andere kant naar de Zwarte Zee.

Bij het stationnetje Alp Grüm stopte de trein en kon je een kwartiertje uit de trein om foto’s te maken. Maar dat heb ik niet gedaan want hoe kom ik eruit en hoe kom ik erin. Nadat iedereen weer was ingestapt ging het steil naar beneden met weer enkele keerlussen. Ik moet nog wel even het “spiraalviaduct” van Brusio noemen. Het is wereldwijd het enige viaduct waarvan de sporen een cirkel maken van 360 graden om de hellingsgraad onder de 7% te houden! Het heeft een draaicirkel van 70 meter. Tegen half een bereikten we het eindpunt, Tirano. We waren intussen weer in Italië aangekomen en zag ik weer allemaal restaurantjes met pizza’s en pasta’s. Ik had echter broodjes en ik had gehoord dat de tijd wel krap was om te eten. Ik zag een fruitwinkeltje en heb daar nog maar een banaan en een nectarine gekocht.

Om twee uur stond ik weer op het perron en moest ik weer de trein in. Ik was eruit geholpen, want dat was ook een probleem, en nu werd ik er weer in geholpen. Ik kwam tegenover een jong stel uit Texas te zitten. Wij bleven met z’n drieën en dat gaf wel wat meer ruimte. Ik zat nu aan de andere kant van de trein, maar daar was veel minder te zien. Bovendien zat ik tegen de rijrichting in en dan zie je alles een beetje te laat.

Om half zeven was de trein weer in Chur. Met de bus was het nog 10 minuutjes naar het hotel.

Ik vond het een schitterende reis, maar niet iedereen zat te genieten. Een aantal mensen zat de hele weg te slapen en ik zag op de heenweg een jongen die de hele weg een spelletje op zijn mobieltje zat te spelen. En dat voor een reisje van meer dan 140 euro …… Ik doe er natuurlijk foto’s bij maar een foto geeft niet weer wat je in werkelijkheid gezien hebt.