Pekelas

25 september 2025

Gisteren appte mijn zwager dat ze vandaag weer thuiskomen. Ik had eigenlijk gepland om vandaag nog boodschappen in Duitsland te doen en nog te tanken, maar dat heeft geen zin meer. De tank is nog vrij vol en ik heb nog genoeg in huis. Dus vandaag even naar de Appie en wat koken voor vanavond. Dat is gemakkelijk voor hun want ze moeten natuurlijk ook die hele camper leeghalen. Ik begin straks alvast wat in de auto te zetten en ik moet mijn oplaadsnoer van mijn mobieltje uit de auto halen. Mijn mobiel was gisterenavond namelijk leeg en ik durf hier in het donker niet te lopen zonder mobiel. Als ik val kan ik tenslotte niemand bellen. Ik loop angstvallig de hele dag met dat ding op zak.

Maar goed, nu ik niet wegga kan ik jullie even een kleine rondleiding geven over waar ik nu precies zit. Ik zit in Nieuwe Pekela, wat ik vroeger op school moest leren en op de blinde kaart moest aanwijzen. Groningen, Zoutkamp, Uithuizen, Appingedam, Delfzijl, Hoogezand, Sappemeer, Winschoten, Stadskanaal, Nieuwe Pekela, Oude Pekela, Veendam en Wildervank, wie kent ze niet?

Nu reed ik gisteren door Nieuwe Pekela en Oude Pekela, maar ineens zat ik weer in Boven Pekela. Boven Pekela ligt in de gemeente Pekela. De ANWB maakt het in de bewegwijzering langs de N 33 wel heel gemakkelijk met de naam “Pekelas”. Ze laten in het midden welke. Zoek het zelf maar uit. Eigenlijk zijn Boven Pekela twee dorpen: Noordercolonie, waar mijn zwager woont, en Zuidercolonie. Het zijn twee evenwijdig aan elkaar liggende streekdorpen aan beide zijden van het Pekelerhoofddiep.

Het voorvoegsel “Boven” verwijst naar de stroomrichting van het riviertje Pekel A (ha, ha, Pekela). Het veen in dit gebied werd in opdracht van de stad Groningen ontgonnen. Begonnen werd aan de benedenloop van de Pekel A. Daar ontstond Oude Pekela. Verder stroomopwaarts ontstond aan het Pekelderhoofddiep eerst Nieuwe Pekela. Het Pekelderdiep, voor de lokale bevolking het “diep in’t piep”, is eigenlijk de gekanaliseerde Pekel A. Langs het kanaal woonden vroeger de rijkeren.

Wat nu Boven Pekela is, hoorde oorspronkelijk bij Nieuwe Pekela. Rond 1900 waren de beide kolonies aan de bovenloop voldoende gegroeid om een eigen kerk te krijgen. Vanaf dat moment is dit deel van voorheen Nieuwe Pekela bekend als Boven Pekela. Snap je het nog? Nieuwe Pekela ligt iets zuidelijker dan Oude Pekela. Even nog ingewikkelder maken. In 1810, toen Nederland werd ingelijfd in Frankrijk, werd het dorp Pekela gesplitst in twee zelfstandige gemeenten: Oude en Nieuwe Pekela. In 1990 werden ze weer samengevoegd. Een voorouder van de tweede moeder van Gilles is begraven in Oude Pekela, dus eigenlijk een voorouder van mijn zwager in wiens huis ik nu verblijf.

Als ik naar de N 33 rijd, kom ik ook langs Wildervank. Nog een naam waarvan je nooit bij stilstaat hoe zo’n plaats aan die naam komt. Wildervank dankt zijn naam aan Adriaen Geerts Paep, die leefde van 1605 tot 1661. Hij was een vervener, zaakwaarnemer en grootgrondbezitter die omstreeks 1649 de naam Wildervanck had aangenomen.

Wildervank (toen Wildervanck, waarom wordt zo een naam veranderd?) is een veenkolonie uit de 17^de eeuw. Het is een lintdorp in noordoost-zuidwestelijke richting. De as wordt gevormd door twee evenwijdig lopende kanalen: Het Ooster- en het Westerdiep. Wildervank is een van de weinige veenkoloniën waar dit dubbele kanalenstelsel behouden is gebleven. Je kunt op de kaart heel goed zien dat het dorp tussen de twee kanalen in ligt. Wildervanck behoort nu tot de gemeente Veendam en de gemeenten zijn ook aan elkaar vastgegroeid.

In de 19^e eeuw beleefde Wildervanck een bloeiperiode. Daarin speelde de veenkoloniale scheepvaart een belangrijke rol. Tevens vestigen zich aan het eind van de 19^e eeuw enige industrieën, zoals strokarton en aardappelmeelfabrieken, in de gemeente.

Vanmorgen liep ik naar de kippen toen daar weer een klaaglijk “miauw” uitkwam. Had die kat weer geslapen in het kippenhok. Ik had nog wel echt goed gekeken maar ik had haar echt niet gezien. Ik deed het deurtje open en ze wist niet hoe snel ze eruit moest rennen! Daarna heb ik nog een was gedraaid en gedroogd en vervolgens ben ik naar de Appie in Stadskanaal gegaan. Na het inkopen reed ik weer terug en begon ik met de voorbereidingen voor de thuiskomst van mijn zwager met zijn partner. Het eten is klaar, de was is naar boven, de wc’s zijn schoon (3 stuks), de kamers gezogen …. ik vind toch dat het netjes moet zijn!

Ik heb hier allemaal leuke dingen gedaan: zeven kerkjes bezichtigd, een museumklooster, drie stadjes en ik heb genoten van het landschap. Je hoeft niet altijd ver om mooie en leuke dingen te zien.

Mijn zwager en zijn partner zijn inmiddels thuisgekomen. Vrijdagavond nog samen een etentje om alles af te sluiten en morgen rijd ik weer naar Grootebroek.